Grota położona jest nad rzeką Pełcznicą w tzw. Wąwozie Piekiełko, niedaleko mostka i miejsca oznaczonego jako dawny Łabędzi Staw. Budowla wyróżnia się symetrycznymi otworami w skale, starannie ułożonym sklepieniem i zaokrąglonymi łukami. Elementy te wskazują, że obiekt powstał z zamysłem użytkowym, nie jest w całości dziełem natury. Historia groty łączy się z tworzeniem krajobrazowej promenady wokół Zamku Książ pod koniec XVIII i na początku XIX wieku.
Co to jest ta grota pod Zamkiem Książ?
Grota to kamienna budowla wpisana w naturalne wzgórze nad korytem Pełcznicy. Otwory widoczne od strony rzeki i od strony lądu oraz rzemieślnicze sklepienie świadczą o pracy ludzkich rąk. Powstała w ramach romantycznej aranżacji terenu — w czasie rozbudowy parku i traktów spacerowych, które realizował dla rodu von Hochberg architekt Christian Wilhelm Tischbein. W sąsiedztwie znajdował się dawny, sztucznie spiętrzony staw zwany Łabędzim Stawem, który tworzył warunki do cumowania łodzi.
Czy rzeczywiście pływały tu gondole?
Hrabia Jan Henryk VI von Hochberg zamówił koncepcję krajobrazową, w której przewidziano elementy wodne i wyspy. Tischbein opracował też szkic specjalnej łodzi przypominającej gondolę; szkic przetrwał i jest znany z biografii architekta. Źródła pokazują akwafortę z początku XIX wieku, na której widoczna jest postać manewrująca łodzią. Nie ma jednak ostatecznego dowodu, że zaprojektowane łodzie powstały w większym nakładzie; przekazy ustne mówią o pojedynczych egzemplarzach, a część informacji pozostaje niepewna.
Gdzie znajduje się przystań i jak do niej dotrzeć?
Obiekt leży przy popularnym szlaku zwanym Ścieżką Hochbergów, w rejonie Starego Książa i Pomnika Cisa Bolko. Lokalizacja jest bliska mostkowi nad Pełcznicą oraz terenom oznaczonym historycznie jako Łabędzi Staw. Turyści przemierzający ten odcinek doliny zwykle natrafiają na grozę; kto zajrzy do wnętrza, zauważy kamienne sklepienie i zaokrąglone łuki. Otoczenie stawu i kaskadowe ukształtowanie terenu ułatwiało niegdyś cumowanie i krótkie postoje łodzi.
Szkic projektu gondoli autorstwa Tischbeina zachował się i występuje w archiwalnych opracowaniach dotyczących jego działalności.
