Most Grunwaldzki to stalowy most wiszący przez Odrę z nośnymi elementami nitowanymi. Pylony wykonano z cegły klinkierowej i oblicowano granitem; miały one pierwotnie około 25,54 m wysokości, a dziś są niższe wskutek zmian powojennych. Most powstał jako część trasy prowadzącej do obecnego pl. Grunwaldzkiego, mającej połączyć centrum z osiedlami i instytucjami po wschodniej stronie rzeki.
Projekt i budowa
Na projekt nowego mostu ogłoszono konkurs w listopadzie 1904 roku. Do konkursu wpłynęło 39 prac; ostatecznie zwyciężył projekt oznaczony godłem Gespannt autorstwa architekta Martina Mayera i inżyniera Roberta Weyraucha. Projekt architektoniczny zmodyfikował miejski radca budowlany Richard Plüddemann, a magistrat zatwierdził go w październiku 1907 roku.
Wykonawcą budowy była firma Beuchelt u. Co. z Zielonej Góry. Prace trwały do jesieni 1909 roku, a wiosną i latem 1910 prowadzono prace wykończeniowe. Próby obciążeniowe przeprowadzono we wrześniu 1910 z użyciem 24 tramwajów po 12 ton każdy i wozów straży pożarnej; uroczyste otwarcie wyznaczono na 10 października 1910.
Jak most ucierpiał podczas II wojny światowej i jak go odbudowano?
W czasie oblężenia Wrocławia Niemcy zerwali taśmy nośne, tak by most opadł i oprzeć go na tymczasowych podporach zbudowanych w rzece na bazie zatopionych barek, drewna i gruzu. Na polecenie władz niemieckich obniżono też wysokość pylonów, demontując ich górne partie, zwłaszcza po prawej stronie rzeki. Bombardowania i ostrzał artyleryjski oraz uszkodzenia tymczasowych podpór spowodowały liczne uszkodzenia stalowych elementów mostu.
Most pozostawał przejezdny aż do wiosny 1946 roku, wtedy zamknięto go w celu odbudowy. Roboty trwały do września 1947 roku i kosztowały 22 mln zł. Odbudowa objęła wzniesienie nowych tymczasowych podpór, podniesienie przęsła, wymianę lub zespawanie pękniętych i zdeformowanych elementów stalowych oraz naprawę nawierzchni i chodników. Górne partie pylonów odbudowano z zachowanych elementów, lecz bez odtworzenia niektórych detali, w efekcie pylony są dziś niższe niż pierwotnie.
Przebudowy i remonty po wojnie
W kolejnych dekadach most przechodził prace konserwacyjne i modernizacyjne. W 1956 roku przebudowano jezdnię, a w 1966 wymieniono tory tramwajowe. W 1982 i 1990 przeprowadzono kolejne prace nawierzchniowe, a w latach 2003–2005 wykonano duży remont obejmujący stabilizację łożysk, zabezpieczenie antykorozyjne stalowych elementów, wymianę nawierzchni jezdni i torowiska oraz zabezpieczenie granitowych obudów nabrzeży i pylonów.
Przez most przebiegają linie tramwajowe, wykorzystujące torowisko wbudowane w jezdnię. Chodniki nie mają wydzielonej ścieżki rowerowej; w 2016 roku przejeżdżało nimi 691 rowerzystów na godzinę.
Jakie są dane konstrukcyjne mostu?
Pomost mostu ma długość 112,5 m, a jego szerokość wynosi 18 m. Rozpiętość przęsła podawana jest jako 114 m, natomiast odległość między osiami pylonów na przeciwnych brzegach mierzy 126,6 m. W odróżnieniu od wielu innych mostów wiszących podest podtrzymują nie łańcuchy ani liny, lecz stalowe taśmy nitowane z krótszych odcinków blach.
Do budowy zużyto blisko 2 tysiące ton stali walcowanej, prawie 300 ton staliwa, ponad 4 tony ołowiu, niemal półtorej tony miedzi oraz 2,4 tysiąca ton śląskiego granitu. Cały most ważył około 2,3 tysiąca ton, a szerokość pierwotnie obejmowała 20 m, z czego 11 m zajmowała jezdnia.
Most w kulturze
Na Moście Grunwaldzkim kręcono sceny do filmu "80 milionów" w reżyserii Waldemara Krzystka. Most pojawia się w publikacjach poświęconych jego budowie i konstrukcji, w tym w książce wydanej przez magistrat w 1910 roku oraz w opracowaniu Jana Biliszczuka i współautorów z 2010 roku.
Informacje praktyczne
- Adres: 50-383 Wrocław — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (7 406 opinii)
