Pręgierz we Wrocławiu to rekonstrukcja średniowiecznej konstrukcji, pierwotnie wzniesionej w 1492 roku. Obecna forma stoi na Rynku przed oknami Izby Sądowej Ratusza i nawiązuje do starszego, drewnianego pręgierza z początku XIV wieku, ustawionego nieopodal.
Skąd pochodzi pręgierz?
Oryginalny kamienny pręgierz powstał w warsztacie kamieniarskim Gauskego i Preusse'a. Preusse był architektem, kamieniarzem i murarzem pochodzącym z Saksonii i uczestniczył także w pracach nad elewacją oraz wystrojem południowej nawy ratusza.
Jak wygląda pręgierz?
Budowlę ustawiono na trzystopniowym cokole. Słup wykonano z piaskowca i ma formę czworobocznego filaru, który podtrzymuje pięcioboczną, ażurową latarnię stożkowo zwężającą się ku górze. W dolnej części trzonu umocowano metalowe uchwyty, do których przywiązywano skazańców.
Jaką rolę pełniła figurka kata?
Na szczycie latarni umieszczono figurkę kata z mieczem i pękiem rózg, zwanego Rolandem. Figurka ma siedemdziesiąt centymetrów wysokości i nad jej głową znajdowała się metalowa chorągiewka wiatrowa z literą "W". Postać kata wzorowano na rysunkach Dürera.
Jakie kary wykonywano przy pręgierzu?
Pręgierz służył do karania i upokarzania skazanych. Ostatnia publiczna egzekucja miała miejsce prawdopodobnie w połowie XVIII wieku, a kara chłosty stosowana była jeszcze pod koniec XIX stulecia — obie daty są niepewne. Według legendy jedną z kar wymierzono rzeźbiarzowi Witowi Stwoszowi za rzekome sfałszowanie weksla.
Jakie zniszczenia i rekonstrukcje przeszedł pręgierz?
Pręgierz ulegał uszkodzeniom wielokrotnie. 10 lutego 1925 roku wiatr zerwał figurę kata i częściowo uszkodził konstrukcję. Miasto zleciło remont Karlowi Ulbrichowi, a kopię figurki wykonał rzeźbiarz Reinhard Hilger. W trzonie po remoncie umieszczono miedziany pojemnik z dokumentacją prac.
W lutym 1945 roku pręgierz został mocno zniszczony podczas walk o Wrocław. W kwietniu 1947 roku rozebrano go, a zachowane fragmenty przeniesiono do Muzeum Architektury. Rekonstrukcję wykonano w latach 80. XX wieku według projektu Bogdana Jackiewicza, opartego na szkicach, zdjęciach i dokumentacji z 1925 roku. Odsłonięcie zrekonstruowanej konstrukcji miało miejsce 30 grudnia 1985 roku, a figurkę kata ustawiono w 2002 roku.
Informacje praktyczne
- Adres: Rynek, 50-116 Wrocław — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (920 opinii)
