28 sierpnia 2026 w mauzoleum rodu von Kramsta przy ul. Wałbrzyskiej w Świebodzicach podczas prac dokumentacyjnych i konserwatorskich natrafiono na zbiór zabytkowych trumien i sarkofagów. W górnej kondygnacji obiektu zabezpieczono sarkofagi i drewniane trumny z herbami Hochbergów, a w dolnej części odnaleziono trzy sarkofagi rodziny Kramsta. Zespół prac nadzorowała Wałbrzyska Delegatura Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu.
Co znaleziono w mauzoleum?
W ramach komisyjnego przeniesienia i inwentaryzacji opisano ponad 25 obiektów — od barokowych metalowych sarkofagów po drewniane trumny z XIX wieku. Część metalowych sarkofagów jest skorodowana i wymaga pilnej interwencji konserwatorskiej. Większość zabytków została przeniesiona do magazynu o podobnych warunkach temperaturowych i wilgotności, gdzie będą oczekiwać na badania projektowe i konserwatorskie.
Kogo udało się zidentyfikować?
Na podstawie analizy heraldycznej i źródeł archiwalnych zidentyfikowano dotychczas kilkanaście osób związanych z rodem von Hochberg. Wśród rozpoznanych szczątków znajdują się m.in. postaci z XVIII i XIX wieku, w tym twórca barokowej przebudowy Książa. Poniżej wymieniono nazwiska i daty zapisane na wybranych sarkofagach.
- Konrad Ernst Maximilian von Hochberg (ur. 19.08.1682, zm. 26.07.1742)
- Agnes Helene von Hochberg z domu von Flemming (ur. 31.12.1690, zm. 05.08.1721)
- Christiane Dorotheii von Hochberg z domu von Reuss von Plauen (ur. 25.09.1699, zm. 06.09.1752)
- Carla Heinricha Ludwiga von Hochberga (ur. 23.05.1712, zm. 27.05.1712)
- N.N. (zm. 05.08.1721) — syn Konrada i Agnes Helene
- Heinrich Ludwig Carl von Hochberg (ur. 30.10.1714, zm. 29.07.1755)
- Hans Heinrich VI von Hochberg (ur. 22.04.1768, zm. 07.05.1833)
- Hans Heinrich XII von Hochberg (ur. 05.05.1835, zm. 02.09.1835)
Jakie są dalsze plany?
Władze Świebodzic prowadzą dalsze decyzje pod nadzorem służb konserwatorskich. Zamek Książ w Wałbrzychu zgłosił gotowość przyjęcia szczątków i sarkofagów oraz rozważa organizację tak zwanego "białego pogrzebu" w mauzoleum przy zamku, które od 1945 roku stoi puste. Negocjacje między gminą Świebodzice a spółką Zamek Książ mają uwzględnić wymogi prawne, konserwatorskie i interes rodziny Hochbergów.
Kierownicy badań i muzealnicy zapowiadają kompleksowe analizy antropologiczne, paleopatologiczne oraz, jeśli zachowa się materiał genetyczny, badania DNA. Dział muzealny Zamku Książ wskazuje na możliwość określenia wzrostu, urazów, chorób przewlekłych oraz diety dzięki analizom izotopowym i zębów. Priorytetem jest konserwacja metalu i drewna; koszty wcześniejszych prac przy sarkofagach w regionie sięgały dziesiątek i setek tysięcy złotych — przykładowo konserwacja jednego sarkofagu kosztowała około 90 000 zł, a innego blisko 284 000 zł.
Na obecnym etapie wszystkie sarkofagi i trumny są zabezpieczone i czekają na szczegółowe badania oraz decyzje konserwatorskie i administracyjne.
