| Dane | |
|---|---|
| Urodzenie | 22 czerwca 1963, Wrocław |
| Zawód | Chemik, profesor |
| Specjalizacja | Rola jonów metali w procesach biologicznych |
| Wykształcenie i kariera | |
| Doktorat | 1991, Uniwersytet Wrocławski (z wyróżnieniem) |
| Staże podoktorskie | Birkbeck College, University of London; National Cancer Institute, Frederick (NIH) |
| Miejsce pracy | Instytut Biochemii i Biofizyki PAN — Pracownia Chemii Biologicznej Jonów Metali |
| Dane osobowe | |
| Ojciec | Karol Bal (profesor) |
| Wybrane osiągnięcia | |
| Publikacje | ponad 200 |
| Patentów | 8 (współautor) |
| Doktoranci | 20 wypromowanych |
Wojciech Bal jest znany z badań nad oddziaływaniami jonów metali — w szczególności miedzi, niklu i cynku — z peptydami i białkami. Odkrył reakcję hydrolizy wiązania peptydowego katalizowaną przez jon Ni(II) i zaproponował zmianę paradygmatu w wewnątrzkomórkowej fizjologii jonów cynkowych.
Życiorys i wykształcenie
W 1991 roku obronił rozprawę doktorską na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego pod kierunkiem prof. Henryka Kozłowskiego. W pracy doktorskiej zajmował się oddziaływaniami jonów metali z oligopeptydami i wpływem reszt aminokwasowych na stabilność tworzonych kompleksów.
Po obronie doktorskiej kontynuował badania na Uniwersytecie Wrocławskim przez rok, a następnie odbył dwa staże podoktorskie. Pierwszy miał miejsce w Birkbeck College w Londynie, gdzie zapoznał się z technikami NMR i badaniami kompleksów jonów metali z albuminą. Drugi staż prowadził w National Cancer Institute w Frederick, gdzie badał mechanizmy molekularne związane z kancerogenezą niklową.
Kariera naukowa i zakres badań
W latach 1997–2001 powrócił do pracy na Uniwersytecie Wrocławskim i rozwijał współpracę badawczą m.in. w zakresie oddziaływań jonów miedziowych z aminocukrami i aminoglikozydami. W 2002 roku podjął pracę na pełny etat w Zakładzie Biofizyki Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN, gdzie zbudował własną grupę badawczą i prowadzi Pracownię Chemii Biologicznej Jonów Metali.
Profesor Bal prowadzi badania nad mechanizmami transportu i działania jonów metali w organizmach, identyfikuje ligandy dla jonów Cu(II) w rodzinie peptydów Aβ oraz analizuje nowe mechanizmy toksyczności nanocząstek srebra. Zajmuje się też badaniem toksyczności niklu i znaczenia hydrolizy wiązania peptydowego przez Ni(II).
Dorobek naukowy i praktyczne zastosowania
Do dorobku naukowego Wojciecha Bala należą ponad 200 publikacji, osiem współautorskich patentów oraz wypromowanie dwudziestu doktorantów. Wykorzystał wiedzę z chemii toksykologicznej do opracowania substancji chroniącej przed alergią niklową, która po komercjalizacji trafiła do użytku.
W 2020 roku został przewodniczącym Rady Naukowej Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN. Wcześniej w latach 2004–2010 pracował częściowo w Centralnym Instytucie Ochrony Pracy jako konsultant przy projektach badawczych.
Działalność społeczna i wyróżnienia
Był członkiem ruchu społecznego Obywatele Nauki. W ciągu kariery otrzymał liczne nagrody, w tym Nagrodę Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego (kilkukrotnie), NIH Fellows Award for Research Excellence (1996) oraz Nagrodę Prezesa Rady Ministrów za dorobek naukowy (2020).
Inne wyróżnienia obejmują nagrody Ministra Edukacji Narodowej oraz nagrodę III Wydziału PAN za osiągnięcia w chemii.
