Most Piaskowy to jednoprzęsłowy most żelazny z kratownicowymi dźwigarami, usytuowany nad południową odnogą Odry we Wrocławiu. Konstrukcja powstała w 1861 roku według projektu Ernsta Ubera, wykonaniem zajęły się zakłady Gustava Ruffera. Most znajduje się na trasie, którą prowadziła główna droga od średniowiecznego miasta na północ i stanowi element najstarszej wrocławskiej przeprawy przez Odrę.
Jaka jest historia Mostu Piaskowego?
Miejsce to wykorzystywano jako przeprawę już w średniowieczu. Już w 1149 roku kanonicy regularni z Wyspy Piaskowej pobierali myto za przekroczenie mostu, a w źródłach występował on pod nazwą Pons ad Virginem Mariam in Arena. Przez wieki istniała tu drewniana konstrukcja kilkuprzęsłowa z odcinkiem zwodzonym; most kilkakrotnie ulegał uszkodzeniom i był odbudowywany.
W XVI wieku przeprawę umocniono — powstała baszta i kamienna brama miejska, a drewniany most zastąpiono mocniejszą konstrukcją ze zwodzonym przęsłem. W 1861 roku zbudowano obecną żelazną, nitowaną konstrukcję o jednym przęśle, która nawiązywała formą kratownic do wcześniejszej drewnianej kratownicy.
Z czego składa się konstrukcja mostu i jak się zmieniała?
Żelazna kratownica mostu opiera się na przyczółkach licowanych granitem i klinkierem. Pierwotny pomost był drewniany; w 1893 roku zastąpiono go stalowym, a w 1934 podniesiono poziom mostu o 60 centymetrów. Początkowo przy dźwigarach znajdowały się ozdobne słupy i latarnie, które nie przetrwały późniejszych remontów.
Podczas walk w 1945 roku most został zaminowany i wysadzony w wyniku detonacji wywołanej ostrzałem artyleryjskim. Niemieccy saperzy wykonali prowizoryczną odbudowę jeszcze w trakcie oblężenia, lecz w powojennym okresie konstrukcja wymagała gruntownych napraw. Dziewiętnastowieczna konstrukcja została niemal w całości wymieniona, zachowano jednak główne dźwigary z zabytkowym układem kratownic.
Jaką rolę pełnił most w układzie miasta?
Most Piaskowy łączył średniowieczne miasto ze stanowymi drogami na północ i dalej przez most Tumski prowadził główny trakt na Ostrów Tumski. W rejonie mostu znajdowała się Brama Piaskowa przy zbiegu ulic Świętego Ducha i Piaskowej, a w okolicy funkcjonował jeden z ważniejszych placów średniowiecznego handlu międzynarodowego.
Przy moście zlokalizowano także początkowy punkt pomiarowy przy wyznaczaniu tzw. miary wrocławskiej mili, przyjmowanej później na całym Śląsku. Miara ta wynosiła 6700 metrów — była to odległość od Bramy Piaskowej do Psiego Pola przez Wyspę Piaskową i Ostrów Tumski.
Jakie są cechy użytkowe i ograniczenia ruchu?
Most ma wąską jezdnię — niespełna 6,5 metra szerokości — na której mieszczą się dwa przeciwległe pasy ruchu oraz dwukierunkowa linia tramwajowa. Chodniki umieszczono po zewnętrznej stronie dźwigarów. Ze względu na stan techniczny przeprawy nie mogą po nim wjeżdżać autobusy oraz ciężkie tramwaje typu Škoda 19T i Škoda 16T.
Wpis do rejestru zabytków nastąpił 15 października 1976 roku. Ochrona konserwatorska obejmuje historyczny układ dźwigarów i licowania przyczółków, mimo że wiele elementów dekoracyjnych nie przetrwało prac powojennych.
Informacje praktyczne
- Adres: most Piaskowy, Wrocław — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (676 opinii)
